Yaratıcılık denince ilk akla gelenlerden biridir reklam sektörü. Yine de bünyesinde bol bol kliÅŸe barındırır: Renksiz mutfaktaki kadın daÄŸ gibi bulaşıkla didiÅŸirken renkli mutfaktaki kadının gülümseyerek iÅŸi bitirmesi, herÅŸey siyah beyazken birden reklamı yapılan ürünün ortaya çıkması ve dünyanın rengarenk olması, dişçinin her daim önlüğünün cebinde sakladığı diÅŸ macunu kutusunu pat diye çıkarıp hastasına tavsiye etmesi, otomobil ÅŸehrin sokaklarında süzülürken halkın coÅŸkun sevgi gösterilerinde bulunması, özel günlerinde beyaz pantalon giyip kırlarda perende atan kadınlar… Örnekler çoÄŸaltılabilir, ama bugünkü konumuz, reklam müziklerinde görülen ve illallah dedirten kliÅŸeler.
1. Tencere, tava ve bilumum diÄŸer mutfak eÅŸyasının perküsyon olarak kullanımı. Tamam Arçelik için yapıldı. Tamam çok da güzel oldu. Ama: a) Orada parmak izi göstermeyen ankastre ürün reklamı yapılıyordu, yani konunun “dokunma” ile doÄŸrudan alakası vardı, b) Adamlar o reklamda koskoca Stomp ile çalıştılar.
Kast ajansından devÅŸirme cici kızların “manikürüm bozulacak” edasıyla verdikleri performansta aynı heyecan seviyesini yakalamak mümkün deÄŸil, sevgili reklamcılar. Siz siz olun, Blue Man Group veya Stomp ile çalışacak bütçeniz yoksa uzak durun bu fikirden artık.
2. Makarna reklamlarındaki çakma Pavarotti’ler. Makarna Ä°talyanların dünyaya armaÄŸan ettikleri bir yiyecek. Tamam artık hepimiz biliyoruz bunu, saÄŸolun. Makarna denince Ä°talya’dan, Ä°talya denince Napoliten’den, Napoliten denince çadır tiyatrosundan baÅŸka birÅŸey aklınıza gelmez mi kuzum sizin? Zaten “Bayburt Bayburt olalı böyle zulüm görmedi” edebiyatının hâlâ komik bulunduÄŸu bir toplumdayız, siz bu algıyı güçlendirmeyin bari.
3. Bol yaygaralı, bol trompetli Balkan müzikleri. Evet çok eÄŸlenceli ve keyifli. Ben de seviyorum. Fakat banka reklamlarında çok zorlama kalıyor. Hayatınızda kaç kez güle oynaya bankaya giden insan evladı gördünüz sevgili reklamcılar? Ãœzerinde “Keyifli Bankacılık” sloganı bulunan bir afiÅŸi bir banka ÅŸubesinde kendi gözlerimle görmemiÅŸ olsam, bu iÅŸin ne denli çığrından çıktığına inanmayabilirdim belki.
Bankaya kimse keyifli diye gitmiyor, siz öyle müzikler kullandığınız için de bu değişmeyecek. O plazalardan çıkıp biraz etrafta dolaşın lütfen!
4. Gençlere hitap eden reklamlarda pentatonik gamın fütursuzca kullanımı. Biliyorum, bir yerlerde gizli bir “Televizyon ve Sinema Reklamları KliÅŸeler TebliÄŸi” var. Ve orada, diyelim ki 25. maddenin (c) bendinde, deniyor ki: “Her kim ki sab-ı sübyana hitab eyleyen bir reklâm için musikî besteler, namütenahi pentatonik nam kefere makamından eserler terennüm eyleye…” Sanki ajans daha “gofret” derken birilerinin kafasında “pentatonik” yazan ışıklar yanıp sönmeye baÅŸlıyor. Gençlerin müzik zevki o kadar kıt deÄŸil, inanmazsanız listelere bakın, youtube’a bakın.
5. Keyif = Reggae. A ve B grupları gençliklerini sahillerde Bob Marley şarkılarıyla salınarak geçirmiş olabilir, ama artık bu klişeyi de geride bırakmamızın zamanı çoktan geldi. Açıp okuyun bakalım o şarkıların sözlerini, dertsiz-tasasız insan görüntülerinin arkasında kullanmaya uygun mu gerçekten?
Bonus Track: 6. Gitarı süpürge/kazma gibi tutan oyuncu. Bakın buna sahiden hiç gerek yok. Gerçekten enstrüman çalan ve son derece karizmatik görünüşlü bir dolu genç var ortalıkta, ulaşmakta güçlük çekiyorsanız ben yönlendireyim. Ama lütfen enstrüman çalıyormuş gibi yapan, bunu da hiç ama hiç beceremeyen oyuncular izlettirmeyin artık bize. Bundan çok daha iyisini hakediyoruz!
Doruk Somunkıran
Berklee College of Music mezunu olan Doruk Somunkıran, film, dizi ve reklam müziği çalışmalarını halen İstanbul'da sürdürmekte, bir yandan da Modern Müzik Akademisi çatısı altında müzik teknolojisi dersleri vermektedir.
